Pŵer cerdded a siarad



Mae Diwrnod Amser i Siarad, a gynhelir yn flynyddol ar Chwefror 2, yn cael ei redeg gan Mind and Rethink Mental Illness. Dyw siarad am iechyd meddwl ddim bob amser yn hawdd, ond mae gan sgwrs y pŵer i newid bywydau. Yma mae Barrie Llewelyn yn siarad am ei phrofiadau hi ei hun o gerdded a siarad



"Mae cerdded a siarad gyda phobl sy’n newydd i Gymru ac yn dysgu Saesneg wedi dod yn rhan fawr o beth ni'n 'neud o fewn y prosiect Speak to Me” meddai Barrie.


"Yn ystod llacio’r cyfyngiadau clo yn 2021, mynd ar deithiau cerdded, heicio a theithiau gyda phobl sy'n chwilio am noddfa, ffoaduriaid a siaradwyr Saesneg lleol oedd yr unig ffordd y gallem gyfarfod wyneb yn wyneb yn ddiogel. Er bod grwpiau fel Café Chit Chat (sef grŵp menywod o ddysgwyr Saesneg a siaradwyr Saesneg wnaeth gyfarfod ar-lein trwy gydol y cyfyngiadau) wedi bod yn llwyddiannus, roedd hi'n ymddangos yn hanfodol ein bod ni i gyd yn dod ynghyd.  Felly, dechreuon ni gerdded. 


Walk and talk | Barrie Llewelyn and Mike Chick | Skirrid Fawr"Be' dwi wedi'i ddysgu mewn teithiau cerdded yn y Bannau Brycheiniog, Caerfaddon, Bae Caerdydd, Dinbych-y-Pysgod a Llundain yw pan gerddon ni gyda'n gilydd, ein bod ni hefyd yn siarad â'n gilydd mewn ffordd llai ffurfiol a sgriptiol.  Yn ystod sesiynau ar-lein ac mewn ystafelloedd dosbarth, fy mhwrpas oedd archwilio ffyrdd o ddefnyddio'r Saesneg mewn ffordd greadigol. Er mwyn helpu pawb sy'n cymryd rhan i deimlo'n gyfforddus gyda'r dull newydd hwn, fe wnes i gynllunio gweithgareddau sy'n canolbwyntio ar y pethau da sydd gennym yn gyffredin, pynciau fel dathlu, cyfeillgarwch a bwyd.


"Wrth gerdded, serch hynny, roedd pobl yn rhannu eu storïau ac fe ddigwyddodd yn organig, heb unrhyw ysgogiadau gen i. Wrth gerdded i fyny Ysgyryd Fawr yn y Fenni, rwy'n cofio H yn dweud wrthyf:


'Yn fy iaith fy hun cefais lawer o dynnu coes ac roedd yn hwyl fflyrtio gyda bechgyn a sgwrsio gyda fy ffrindiau.  Bellach rydw i yng Nghymru, mae'n rhaid i mi gyfathrebu yn Saesneg, fel dysgwr. Dydw i ddim yn swnio fel fi fy hun bellach. Dwi wedi colli fy mhersonoliaeth a dydy pobl ddim yn fy nabod i.'


"Roedd hyn yn taro deuddeg i mi. Rydw i, hefyd, wedi bod yn newydd i'r wlad hon ac wedi gorfod gwneud ffrindiau newydd.  Ond bobol bach! Doedd dim rhaid i mi ddysgu iaith newydd lle i gyfathrebu pwy ydw i.  Y cyfan oedd yn rhaid i mi ei ddysgu oedd y nuance rhwng Saesneg Americanaidd a Saesneg Prydeinig a beth yw ystyr ‘cwtch’.

Walk and talk | Barrie Llewelyn and Mike Chick | Skirrid Fawr


"Wrth gerdded gyda'n gilydd roedd storïau eraill yn cael eu rhannu, rhai ohonynt am y teithiau y mae pobl wedi'u cynnal, rhwystredigaethau gyda'r system lloches a phrosesau cyfreithiol yn y wlad hon, a'r pryder i aelodau o'r teulu sydd wedi eu gadael ar ôl.


"Dwi'n siŵr bod 'na (meiddiaf ddefnyddio'r gair) ryddhad am symud ymlaen (cerdded) a pheidio edrych yn uniongyrchol ar ein gilydd sy'n caniatáu i ni ddweud pethau amdanon ni'n hunain fydden ni fel arall ddim.  Hefyd, fel dysgwr iaith, mae'r diffyg cyswllt llygaid uniongyrchol yn golygu, rwy'n credu, ein bod yn llai tebygol o boeni am ddewisiadau gramadeg a geiriau – a barn y rhai yr ydym yn siarad â nhw.


Mae'n fy atgoffa o'r eiliadau hynny pan chi’n gyrru dwi wedi eu cael gydag un o fy mhlant, fy ngŵr, fy mam, fy ffrind gorau. Y foment honno pan ti'n tynnu fyny a pharcio, ond aros yn y car a'r ddau ohonoch chi'n cario 'mlaen y sgwrs ddechreuoch chi yn ystod y daith. Mae peidio ag edrych ar eich gilydd yn ffordd dda iawn o ddatrys problemau, dod o hyd i ddealltwriaeth a chofio pwysigrwydd dod o hyd i amser a ffordd o siarad." 


Ynglyn

Barrie Llewelyn, thumbnail photo, Creative Writing lecturer and researcher

Mae Barrie Llewelyn yn Uwch Ddarlithydd mewn Ysgrifennu Creadigol ym Mhrifysgol De Cymru. Ers 2020 mae hi wedi bod yn hwyluso prosiectau sy'n ychwanegu elfennau o greadigrwydd i'r profiad o ddysgu Saesneg i bobl sy'n chwilio am noddfa yng Nghymru. Mae’r Prosiect Siaradwch â Misy'n cynnwys tripiau Cerdded a Siarad yn dibynnu ar siaradwyr Saesneg lleol yn ymuno. Os hoffech glywed mwy am y teithiau cerdded sydd ar y gweill a chymryd rhan, cysylltwch â Barrie Llewelyn.